Huyện Thủy Nguyên
Khó bảo tồn, phục tráng giống nông sản quý
Cập nhật lúc11:08, Thứ Bảy, 25/11/2017 (GMT+7)

Huyện Thủy Nguyên vốn nổi tiếng về một số giống cây ăn quả có chất lượng cao như bưởi Lâm Động, dưa chuột Kỳ Sơn, chuối tiêu hồng Liên Khê… Song, hiện nay, những giống cây này có dấu hiệu thoái hóa, cần sớm được bảo tồn và phục tráng.

 

Với hình thức đẹp, múi to đều, róc, mọng nước, giòn, thơm và cho năng suất (từ 200-500 quả/cây), thu nhập cao… bưởi Lâm Động (xã Lâm Động) từ lâu nức tiếng gần xa, được nhiều người biết đến. Tuy nhiên, theo báo cáo của UBND xã Lâm Động, 3-4 năm trở lại đây, diện tích trồng bưởi Lâm trên địa bàn có xu hướng giảm. Hiện tượng mất mùa xảy ra liên tục; các vườn bưởi có biểu hiện thoái hóa, sinh trưởng kém, năng suất giảm. Nhiều cây mới trồng 2-3 năm đã có triệu chứng già cỗi; trên cây xuất hiện lá màu vàng, cong về phía trên, bản lá nhỏ dần. Nhất là giống bưởi Lâm gốc đặc sắc còn lại ít. Trước thực trạng này, chính quyền địa phương các cấp đề xuất phục tráng, bảo tồn nguồn gen giống bưởi Lâm, đã được đưa vào danh mục cần bảo vệ các nguồn gen quý cả nước cùng quýt Gia Luận (huyện Cát Hải), cam Đồng Dụ (huyện An Dương). Thành phố cũng có một số đề tài nghiên cứu sản xuất giống bưởi Lâm Động sạch bệnh bằng phương pháp vi ghép đỉnh sinh trưởng (của Trung tâm Giống và Phát triển nông lâm nghiệp công nghệ cao Hải Phòng), hay từ công nghệ nuôi cấy mô tế bào thực vật (của Trung tâm Ứng dụng tiến bộ KHCN Hải Phòng)… Thế nhưng các đề tài này chỉ dừng lại ở việc nghiên cứu, chưa được triển  khai nhân rộng. Theo Trưởng Phòng Nông nghiệp - PTNT huyện Thủy Nguyên Nguyễn Trịnh Trọng, lý do dự án sản xuất giống bưởi Lâm Động không triển khai được là thiếu kinh phí.

 

Cùng với bưởi Lâm Động, dưa chuột Kỳ Sơn (xã Kỳ Sơn) cũng được biết đến là một đặc sản của huyện Thủy  Nguyên. So với các giống dưa chuột địa phương khác, qua dưa chuột Kỳ Sơn ruột nhỏ, đặc, dễ chế biến, giòn, ngon, màu sắc đẹp, chống chịu sâu bệnh, phù hợp với điều kiện khí hậu, sinh thái, thổ nhưỡng địa phương. Song, giống dưa này khi trồng không có cách ly, được người dân tự để giống từ năm này qua năm khác, nên có biểu hiện thoái hóa: độ đồng đều của quả giảm đáng kể, màu sắc thay đổi, chất lượng giảm, năng suất không ổn định, mức độ nhiễm bệnh sương mai cao, khả năng chịu lạnh giảm… Thời gian gần đây, người dân thường lấy giống dưa ở các địa phương khác về trồng dẫn đến tình trạng năng suất, chất lượng không bảo đảm. Vụ đông năm 2015, nhằm giữ lại gen bản địa, có tính ổn định và tính đồng nhất cao của giống dưa chuột gốc ở Kỳ Sơn, giúp tăng giá trị sản phẩm, tăng thu nhập cho người dân, Trung tâm Khuyến nông - Khuyến ngư Hải Phòng được Sở Nông nghiệp - Phát triển nông thôn phê duyệt nhiệm vụ “phục tráng giống dưa chuột địa phương tại xã Kỳ Sơn”. Theo báo cáo của Trung tâm, mô hình bước đầu lựa chọn được 30 dòng G1 có đặc điểm gần giống với bản mô tả giống dưa gốc, trên cơ sở này tiếp tục thực hiện trong các vụ tiếp theo. Nhưng, theo Giám đốc HTX nông nghiệp Kỳ Sơn Bùi Văn Thuân, theo kế hoạch, mô hình được triển khai trên 3ha, nhưng thực tế chỉ triển khai được khoảng 1ha do nguồn kinh phí hạn hẹp. Mô hình thu hút gần 40 hộ tham gia, song chỉ có 6 hộ có sản phẩm cho thu. Nếu bình thường, một sào dưa cho doanh thu 8 triệu đồng/sào, thực hiện theo mô hình này chỉ được 3 triệu đồng/sào. Từ thực tế này, các hộ dân không mấy mặn mà, khiến việc vận động, khuyến khích hộ dân tham gia mô hình trong vụ sản xuất tới của địa phương sẽ khó khăn hơn.

 

Ngoài bưởi Lâm Động, dưa chuột Kỳ Sơn, trên địa bàn huyện Thủy Nguyên còn một số cây trồng đặc sản khác cũng đang có nguy cơ thoái hóa giống. Người dân và chính quyền địa phương các cấp mong muốn thành phố quan tâm hỗ trợ kinh phí thực hiện các dự án; chỉ đạo các ngành, chức năng hỗ trợ kỹ thuật để mô hình vừa cho thu nhập cao, vừa bảo đảm yêu cầu các dự án bảo tồn, phục tráng giống cây trồng.

 

 Minh Châm

.