Trên các sân khấu ca nhạc, ở các cuộc thi giọng hát hay, các hội diễn văn nghệ chuyên và không chuyên, những ca khúc truyền thống ra đời cách đây hàng chục năm vẫn sống mãi với thời gian. Trong các trường nghệ thuật, ca khúc cách mạng luôn có giá trị ở khâu đào tạo thanh nhạc. Tại thành phố Hải Phòng, đi qua các quán karaoke, hay tới các buổi sinh hoạt Đoàn của tuổi trẻ ca khúc cách mạng vẫn là chủ đạo. Những khúc ca một thời đã qua bền vững, bởi tái hiện phần nào không khí hào hùng của những năm tháng không thể nào quên trong lịch sử dân tộc qua ca từ trong sáng và giai điệu đẹp đẽ.

Các bài hát truyền thống cách mạng vẫn được đông đảo sinh viên chọn hát trong các chương trình lớn của nhà trường và của thành phố Ảnh: Thu Hiền

Không hiểu vì sao người Việt Nam ta lại đặt tên các dòng nhạc là đỏ, xanh, vàng, tiền chiến... và chưa thấy công trình nghiên cứu âm nhạc nào nói về việc đặt tên ấy. Nhạc vàng (hôm nay gọi là nhạc xưa, nhạc sến) được gói gọn là các bài hát bi luỵ, giai điệu buồn. Còn nhạc xanh là các ca khúc chuyên về tình yêu đôi lứa, mây gió trăng hoa, các ca khúc cách mạng đầy hào hùng được gọi là nhạc đỏ. Ca khúc cách mạng là những bản hùng ca, ghi lại dấu ấn của cả một giai đoạn lịch sử hào hùng của dân tộc, thấm sâu vào lòng mỗi người dân và sống vững bền.

Các nhạc sĩ đã rung động, viết lên những ca khúc trước các sự kiện, thời khắc lịch sử đáng nhớ. Khi cả dân tộc làm nên cuộc Cách mạng Tháng 8-1945, nhạc sĩ Xuân Oanh làm sống dậy thời khắc hào hùng, vĩ đại ấy: “Mười chín Tháng Tám, khi quốc dân căm hờn kêu thét. Tiến lên cùng hô: Mau diệt tan hết quân thù chung” rồi “Mười chín Tháng Tám, chớ quên là ngày khởi nghĩa, hạnh phúc sáng tô, non sông Việt Nam” – Bài hát Mười chín tháng Tám. Lịch sử dân tộc bằng âm nhạc còn là những khúc hoan ca như Giải phóng Điện Biên của nhạc sĩ Đỗ Nhuận. Thời gian dài qua đi, nhưng khi nghe ca từ “Giải phóng Điện Biên, bộ đội ta tiến quân trở về” lòng mỗi người vẫn thấy rạo rực, bồi hồi về chiến thắng. Rồi cảm xúc để đời khi cả đất nước thống nhất (30-4-1975) với các ca khúc Đất nước trọn niềm vui (Hoàng Hà), Như có Bác Hồ trong ngày vui đại thắng (Phạm Tuyên), Mùa xuân đầu tiên (Văn Cao)…

Ở giữa các thời khắc lịch sử, là những bài ca bất hủ về cả tiền tuyến lẫn hậu phương. Những khúc ca ấy vẫn rạo rực, bừng bừng khí thế thi đua như: Chiếc gậy Trường Sơn, Cô gái mở đường, Đường Trường Sơn xe anh qua, Con kênh ta đào, Bóng cây Kơnia… trở nên rất đỗi thân thương, quen thuộc. Và dù chiến tranh thì còn đó chất lãng mạng của tình yêu đôi lứa, tình yêu Tổ quốc, đất nước, quê hương. Các nhạc sĩ đã thổi hồn để những ca khúc ấy vẫn có “anh và em”, cái tôi trữ tình ngân vang như: Việt Nam quê hương tôi, Đường chúng ta đi, Tình ca, Những ánh sao đêm, Thành phố Hoa phượng đỏ… và sống mãi mãi cùng thời gian.

Có thể nói, ca khúc cách mạng là lịch sử ghi dấu bằng âm thanh, để cho thế hệ trẻ nhìn lại những năm tháng hào hùng của dân tộc. Ai cũng hiểu âm nhạc vừa là niềm vui, là người bạn đồng hành của tuổi trẻ, và lớp trẻ vốn hiếu động, ưa thích những điều mới mẻ nên dòng nhạc thị trường đang phát triển nhanh, sôi động. Tuy nhiên, dòng nhạc này cũng đang bị phê phán là bộc lộ không ít bất cập, hời hợt, dễ dãi trong ca từ, lẫn giai điệu. Vì vậy, hơn bao giờ hết, để giúp thế hệ trẻ đang có cuộc sống êm đềm của ngày hôm nay nhìn về quá khứ hào hùng của dân tộc, thì việc giáo dục truyền thống cho tuổi trẻ học đường thông qua những bài ca cách mạng là hướng đi đúng. Hy vọng rằng, bằng nhiều phương thức khác nhau trong việc truyền vào giới trẻ ca khúc cách mạng sẽ góp phần định hướng, làm lành mạnh hóa thị hiếu âm nhạc.

Trần Long