Thủ tướng Nhật Bản Yôsihicô Nôđa vừa cải tổ nội các với 5 trong tổng số 18 bộ trưởng bị thay thế, tất cả nhằm giành được sự ủng hộ của các đảng phái đối lập về dự luật tăng thuế tiêu dùng. Nhưng đây có thể là nước cờ mạo hiểm với tương lai chính trị của ông Nôđa.

Tăng thuế là cần thiết để có tiền chi trả cho công cuộc tái thiết những khu vực bị sóng thần và động đất tàn phá

“Trảm” bộ trưởng để lấy lòng phe đối lập

Ngày 4-6, Thủ tướng Nhật Bản Yôsihicô Nôđa công bố đợt cải tổ nội các lần thứ hai kể từ khi nhậm chức hồi tháng 9-2011. Trong đợt cải tổ này, ông Nôđa quyết định thay thế 5 trong tổng số 18 bộ trưởng nhằm giành được sự ủng hộ của các đảng phái đối lập về dự luật tăng thuế tiêu dùng.

Cuộc cải tổ diễn ra một ngày sau khi Thủ tướng Nôđa không thuyết phục được cựu Chủ tịch DPJ Ichirô Ôdaoa ủng hộ kế hoạch tăng thuế tiêu dùng. Ông Ôdaoa là người đứng đầu phái lớn nhất trong DPJ với hơn 100 nghị sĩ. Hiện DPJ chiếm đa số tại Hạ viện gồm 480 ghế. Vì vậy, dự luật trên có nguy cơ sẽ bị phủ quyết nếu hầu hết các nghị sĩ trong phái Ôdaoa bỏ phiếu chống. Tuy nhiên, nếu được Đảng Dân chủ Tự do (LDP) đối lập ủng hộ, dự luật có thể vẫn sẽ được thông qua.

Đặt cược bằng sinh mạng chính trị

Cuối tháng 3 vừa qua, Nội các của ông Nôđa trình Hạ viện một số dự luật, trong đó có dự luật về tăng gấp đôi thuế tiêu dùng theo 2 giai đoạn, lên 8% vào tháng 4-2014 và 10% vào tháng 10-2015 để bù đắp cho khoản an sinh xã hội đang tăng mạnh. Ông Nôđa cho rằng tăng thuế là cần thiết để có tiền chi trả cho công cuộc tái thiết những khu vực bị sóng thần và động đất tàn phá nặng nề cách đây hơn một năm. Đồng thời, tăng thuế cũng góp phần cải thiện chi phí chăm sóc y tế cho dân số già của Nhật Bản và giảm nợ cho chính phủ.

Theo giới phân tích, việc cải tổ nội các lần này là bước nhượng bộ đối với phe đối lập khi Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Naôki Tanaca và nguyên Bộ trưởng Bộ Giao thông Takêsi Maêđa bị Thượng viện do LDP kiểm soát thông qua nghị quyết khiển trách. Ông Tanaca bị khiển trách vì những phát ngôn không đúng mực tại Quốc hội, còn ông Maêđa bị cáo buộc can thiệp vào cuộc bầu cử địa phương. Các đảng đối lập khác cũng tuyên bố, nếu 2 bộ trưởng này không bị cách chức, họ sẽ cương quyết phản đối dự thảo luật tăng thuế tiêu thụ do Đảng Dân chủ cầm quyền đề xuất.

Ngoài ra, 2 vị trí khác cũng bị thay đổi lần này là Bộ trưởng Nông lâm ngư nghiệp Michihicô Canô và Bộ trưởng Tư pháp Tôsiô Ôgaoa cũng là đối tượng bị các đảng đối lập chỉ trích. Dường như Thủ tướng Nôđa quyết định thay đổi cả 2 vị trí này nhằm tránh không để phe đối lập sử dụng lá bài khiển trách của Thượng viện để gây áp lực lên nội các.

Đây là dự luật vô cùng quan trọng đối với Thủ tướng Nôđa khi ông tuyên bố đặt cược sinh mạng chính trị của mình vào việc thông qua dự luật này. Các nhà phân tích cho rằng việc cải tổ nội các lần này có thể coi là canh bạc cuối cùng của Thủ tướng Nôđa. Đây cũng là canh bạc tương đối mạo hiểm bởi trước khi kỳ họp của Quốc hội kết thúc sau chưa đầy 3 tuần nữa, Thủ tướng Nôđa phải thuyết phục được phe đối lập đồng ý với Dự thảo luật tăng thuế tiêu thụ trong bối cảnh ngay trong nội bộ DPJ cầm quyền vẫn còn không ít ý kiến phản đối dự thảo này.

Đây là lần cải tổ nội các thứ hai của Thủ tướng Noda trong vòng 5 tháng qua, làm dấy lên lo ngại về sự ổn định của chính phủ. Nếu dự luật không được thông qua, ông có thể sẽ phải từ chức khi DJP bầu chọn lãnh đạo vào tháng 9 tới, nối tiếp chu kỳ 12 tháng một thủ tướng mới tại Nhật Bản.

Quang Huy (tổng hợp)