Tập quán chăn thả vịt chạy đồng trên những khu vực kênh mương chung, dẫn đến khi dịch bùng phát ở một hộ là hàng loạt hộ chung quanh cũng dính dịch. Nhập đàn vịt bỏ đói vô chủ trên đồng vào đàn vịt nuôi của gia đình, vịt nhà dính dịch cúm chết hàng loạt. Đây là nguyên nhân khiến dịch cúm gia cầm liên tục bùng phát rộng với tốc độ nhanh tại các hộ chăn nuôi vịt thả đồng rong thời điểm này.

Mầm bệnh lây lan từ kênh mương

Gia đình anh Nguyễn Đức Tuân ở thôn Úc Gián, xã Thuận Thiên (huyện Kiến Thụy) vừa buộc phải tiêu hủy đàn ngan, vịt 3.300 con chuẩn bị xuất bán. Anh Tuân buồn bã cho biết: “Lập nghiệp chưa bao lâu, lứa vịt trước, tôi thua lỗ hơn 40 triệu đồng vì thời điểm xuất bán vịt cũng chính là lúc tại thành phố có ổ dịch cúm gia cầm. Mùa vịt này, cố gắng vay mượn hơn 100 triệu đồng, đầu tư lớn hơn cho đàn vịt để mong kéo lại những thiệt thòi ở vụ trước. Nhưng đàn vịt của gia đình đã nhiễm dịch và phải tiêu hủy vào ngày 2-8. Bỗng chốc mất trắng gần 200 triệu đồng. Mấy ngày trước, tôi vớt và chôn hủy một số bao tải đựng xác vịt chết trôi nổi trên tuyến kênh cấp 1, khu vực gia đình nuôi thả vịt. Không ngờ mấy ngày sau, đàn vịt gia đình nuôi trên hệ thống mương này cũng bị dịch chết hàng loạt”.

Theo ông Trần Huy Toản, Trưởng Phòng Dịch tễ, Chi cục Thú y Hải Phòng, ngoài hộ anh Tuân, còn một số hộ dân ở Thuận Thiên, Hữu Bằng (Kiến Thụy) và phường Tràng Minh (quận Kiến An) cũng có đàn vịt bị dính cúm gia cầm vì nuôi trên cùng khu vực kênh mương cấp 1 của xã. Qua xác định của Chi cục Thú y và Ban chỉ đạo phòng, chống cúm gia cầm của các địa phương  này, nguồn lây bệnh bắt nguồn từ việc một hộ dân ở xã An Thái (An Lão) thả xác vịt chết do cúm gia cầm ra khu vực mương chung, trong khi mương cấp 1 này chảy qua nhiều xã, phường của huyện Kiến Thụy, quận Kiến An. Ông Nguyễn Trọng Thưởng, Trưởng Trạm Thú y quận Kiến An băn khoăn: “Tại khu vực phường Tràng Minh có đàn vịt của gia đình anh Phạm Đức Tình được xác định bị lây nhiễm vi rút cúm gia cầm bởi những bao xác vịt nổi lềnh bềnh trên kênh trục chính, cách điểm phát dịch đầu tiên của thành phố là xã An Thái (An Lão) chỉ khoảng 500 m. Chúng tôi đang lo đàn vịt 14 nghìn con của 7 hộ dân trên tuyến kênh trục chính này của phường Tràng Minh cũng có thể bùng phát dịch”.

Cán bộ thú y phun thuốc khử trùng tiêu độc hố chôn gia cầm bị nhiễm cúm H5N1 tại gia đình ông Phạm Đức Tình ở phường Tràng Minh (quận Kiến An).

Nguy cơ từ đàn vịt vô chủ

Được biết, cùng với việc tổ chức chôn lấp các bao vịt chết được vứt gần khu vực chăn nuôi của mình, anh Nguyễn Đức Tuân ở thôn Úc Gián, còn cho đàn vịt đã nhiễm bệnh, bị người dân bỏ đói ngoài đồng nhập vào đàn vịt của gia đình. Sau đó chỉ vài ngày, đàn vịt nhà anh Tuân bị chết vì nhiễm cúm gia cầm. Theo ông Nguyễn Văn Khánh, Phó chủ tịch UBND xã Thuận Thiên, trên địa bàn xã hiện xuất hiện một số đàn vịt vô chủ, bị bỏ đói, cho tự kiếm ăn tại các tuyến kênh mương chung. Trước tình trạng một số hộ dân thấy đàn vịt vô chủ đã tự nhập vào đàn nuôi của mình, chính quyền địa phương tập trung tuyên truyền, yêu cầu bà con không nhập đàn vịt không rõ nguồn gốc vào đàn vịt nuôi trong gia đình. Một điểm phát dịch khác trên địa bàn huyện Kiến Thụy cũng thấy xuất hiện các đàn vịt bị bỏ đói vô chủ. Ông Nguyễn Văn Vương ở xã Hữu Bằng cho biết: “Khi thấy đàn vịt bị bỏ đói di chuyển đến gần khu vực chăn nuôi của gia đình, tôi đã tìm mọi cách để xua đuổi. Nhưng do nguồn nước trên kênh đã nhiễm dịch nên chỉ trong 2 ngày, 2 đàn vịt nuôi gối vụ của gia đình tôi với gần 5.000 con cũng bị chết do lây nhiễm cúm gia cầm. Chung quanh đây có nhiều đàn vịt bỏ đói, vô chủ, có hộ đã nhập vào đàn nuôi của mình”.

Ông Nguyễn Văn Hùng, Chi cục Phó Chi cục Thú y Hải Phòng cho rằng, việc nhập đàn vịt vô chủ, không rõ nguồn gốc, tự kiếm ăn trên đồng và khu vực kênh mương chung rất nguy hiểm. Phần lớn đàn vịt vô chủ này đã nhiễm virút cúm gia cầm, lại bị bỏ đói lâu ngày, sức đề kháng rất kém. Đây là nguồn bệnh di động, nếu bà con nhập lẫn với đàn vịt gia đình đang khỏe mạnh, chỉ một thời gian ngắn, dịch bệnh sẽ bùng phát trên cả đàn với số lượng lớn.

Chi cục Thú y Hải Phòng đang phối hợp các địa phương kiểm tra, rà soát, có biện pháp tiêu hủy những đàn vịt chạy đồng vô chủ, đồng thời tuyên truyên người dân không nhập đàn vịt vô chủ vào đàn vịt đang nuôi. Việc này hiện có nhiều khó khăn vì số đàn vịt nuôi thả đồng, nuôi mùa vụ trên địa bàn thành phố tăng gấp 2 lần so với đầu năm. Hầu như toàn bộ đàn vịt chạy đồng đều chưa được tiêm phòng dịch cúm gia cầm. Các địa phương chưa kiểm soát được số lượng vịt chạy đồng và đàn vịt bị người dân bỏ đói, thả tự do trên đồng và kênh mương. Do vậy, cần sự hợp tác, phát hiện của người dân, báo cơ quan chức năng khi phát hiện hộ chăn nuôi bỏ đói đàn vịt, bán chạy dịch và thả vịt chết ra khu vực kênh mương.

Vân Khánh