Trên địa bàn huyện An Lão hiện có hơn 100 trang trại chăn nuôi, trong đó 79 trang trại đáp ứng quy định theo Thông tư 27/2011 của Bộ NN&PTNT. Song trong số đó, mới có 9 trang trại được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ).

Trưởng Phòng Tài nguyên Môi trường huyện An Lão Bùi Thị Mây cho biết, khó khăn, vướng mắc chủ yếu trong việc cấp GCNQSDĐ trang trại trên địa bàn là thủ tục hành chính. Phần lớn người dân làm kinh tế trang trại chưa nắm vững thủ tục cần thiết, lúng túng trong việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất. Theo quy định, để được cấp GCNQSDĐ, các chủ trang trại phải tích tụ ruộng đất để đủ diện tích quy định của Bộ Nông nghiệp là 2,1 ha và có văn bản ghi nhận việc tích tụ này từ phía các hộ dân chuyển đổi hoặc dồn đổi ruộng đất, chứng minh rõ nguồn gốc đất. Đây chính là căn cứ bảo đảm tính pháp lý của giấy CNQSDĐ được cấp mới, tránh những khiếu kiện liên quan đến việc xác định vị trí thửa đất.

Song thực tế, việc phát triển trang trại chủ yếu tự phát, thiếu quy hoạch chi tiết. Cụ thể, để có một khu đất tập trung làm trang trại, các hộ tự thỏa thuận dồn điền đổi thửa, cam kết thể hiện trên giấy viết tay, thậm chí là…bằng miệng. Khi xét cấp GCNQSDĐ trang trại, nhiều thửa ruộng đã thành trại nhưng vẫn nằm trong phần diện tích được cấp cho một chủ khác. Trên thực tế, chủ đất này đã đem "sổ đỏ"... thế chấp ở ngân hàng.

Trang trại của anh Ngô Văn Hãnh, ở thôn Bách Phương 4, xã An Thắng (An Lão) làm ăn có hiệu quả nhưng đến nay vẫn chưa được cấp GCN QSDĐ do chưa hoàn thành thủ tục.

Đa số đất đai của các trang trại trên địa bàn huyện An Lão là đất cấy lúa hiệu quả thấp được chuyển đổi sang nuôi trồng thủy sản, chăn nuôi gia súc, gia cầm. Theo tiêu chí mới về trang trại, các trang trại chăn nuôi tập trung thường có diện tích 2.000-7.000 m2; các trang trại nuôi trồng thủy sản có diện tích tối thiểu 2 ha. Vì vậy để có diện tích đất rộng, các hộ nông dân dồn, đổi ruộng đất. Theo thống kê của Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện An Lão, bình quân mỗi trang trại đều dồn đổi ruộng đất từ 3-7 hộ khác; trong khi việc chuyển đổi chưa hoàn tất thủ tục. Chính điều này gây ra những khó khăn cho chủ trang trại trong quá trình xin cấp GCNQSDĐ.

Xã Tân Viên là địa phương tập trung nhiều trang trại chăn nuôi nhất huyện An Lão, có 3 vùng chăn nuôi tập trung và 33 trang trại quy mô lớn với tổng diện tích 30,87 ha. Mỗi trang trại ở xã Tân Viên đều dồn đổi ruộng của 3-5 hộ khác. Trang trại của ông Đặng Văn Khanh ở thôn Đại Điền, xã Tân Viên chuyển đổi ruộng đất với 4 hộ. Để được cấp giấy CNQSDĐ, ông Khanh mượn được giấy CNQSDĐ của 3 hộ, còn 1 hộ hiện thế chấp giấy CNQSDĐ vay vốn ngân hàng nên việc cấp GCNQSDĐ cho trang trại của gia đình ông vẫn chưa thể thực hiện được. Đây là tình trạng khá phổ biến. Chủ tịch UBND xã Tân Viên Trần Đình Toản cho biết, nhiều trường hợp hộ nông dân chuyển đổi ruộng đất nhiều lần. Tức là, trước khi mảnh đất được chuyển cho chủ trang trại, đã sang tay nhiều người. Khi xem xét, điều chỉnh vị trí thửa đất để cấp giấy CNQSDĐ, nếu không “lần được gốc” thì xảy ra tranh chấp rất khó giải quyết. Ngoài ra, có những trường hợp người đứng tên GCNQSDĐ khu đất chuyển đổi hiện đã mất, không để lại di chúc người thừa kế, hoặc GCNQSDĐ đã bị thất lạc. Thậm chí có hộ chuyển đổi trước đây đã “cắm” GCNQSDĐ. Cán bộ địa chính ở hầu hết xã đều thừa nhận thực tế này, đồng thời cho biết thêm: nhiều hộ chuyển đổi ruộng đất cho các chủ trang trại không thực hiện sự hợp tác, có trường hợp gặp gỡ 5 - 7 lượt cũng không mượn được GCNQSDĐ. Có những vướng mắc nhiều năm vẫn chưa thể giải quyết. Trong khi, thời hạn giao đất theo Nghị định 64 CP sắp đến (năm 2014), vì vậy, các chủ trang trại đang ráo riết hoàn tất thủ tục để được cấp GCNQSDĐ.

Những vướng mắc trong quá trình cấp GCNQSDĐ trang trại nảy sinh nhiều vấn đề. Quan trọng nhất là việc vay vốn ngân hàng để phát triển sản xuất, mở rộng diện tích… chủ trang trại phải có GCNQSDĐ thế chấp. Trưởng Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Đào Văn Tần cho biết, thiếu vốn là một trong những nguyên nhân làm hạn chế việc mở rộng quy mô hoặc đầu tư chiều sâu cho trang trại như: nâng cấp hệ thống chuồng trại chăn nuôi, cải tạo ao nuôi trồng thủy sản, kênh mương dẫn nước hay đưa giống cây trồng, con vật nuôi có giá trị kinh tế cao vào sản xuất.

Theo Phó chủ tịch UBND huyện An Lão Nguyễn Văn Thông, thời gian tới, huyện sẽ rà soát các thửa đất trang trại trên địa bàn để xác định nguồn gốc đất. Những trường hợp bị mất “sổ đỏ”, huyện sẽ hướng dẫn chủ trang trại làm thủ tục xin cấp lại giấy CNQSDĐ. Đồng thời yêu cầu các phòng chức năng phối hợp với cán bộ địa chính xã, thị trấn tập trung giải quyết vướng mắc, hướng dẫn người dân làm thủ tục nhanh chóng; tạo điều kiện giúp đỡ các chủ trang trại “đầu xuôi đuôi lọt” trong quá trình cấp GCNQSDĐ, góp phần phát triển kinh tế trang trại, nâng cao đời sống nhân dân.

Lã Tiến