Thông tin thịt bò thối, thịt lợn nhiễm chất cấm, rau xanh không kiểm soát được dư lượng thuốc bảo vệ thực vật khiến người dân thành phố thêm lo ngại về chất lượng nông sản của Hải Phòng. Nỗi lo ấy càng tăng thêm khi nhìn lại thực tế sản xuất nông sản an toàn của Hải Phòng đang ngày càng thu hẹp, đối mặt với nhiều khó khăn.

Rau an toàn vẫn chỉ làm mô hình

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp- PTNT, diện tích vùng chuyên canh rau được áp dụng quy trình sản xuất rau an toàn của toàn thành phố là 600 ha trên tổng số 13.790 ha trồng rau, đậu hàng năm. Diện tích rau an toàn này được bố trí 3- 4 vụ/năm, đem lại giá trị 120- 170 triệu đồng/ha/năm. Nhưng đến nay, chỉ có 56,8 ha của 4 đơn vị đăng ký vùng sản xuất đủ điều kiện sản xuất rau an toàn là HTX An Thọ; Trung tâm Giống và phát triển nông lâm nghiệp chất lượng cao; Công ty TNHH Nuôi trồng và Chế biến thực phẩm Phú Cường; Công ty cổ phần Chế biến thủy sản Nam Triệu. Diện tích này quá ít so với yêu cầu. Trong khi đó, diện tích sản xuất rau an toàn của Hải Phòng ngày càng bị thu hẹp sau khi dự án rau an toàn của Trung tâm Khuyến nông, Khuyến ngư Hải Phòng phải tạm ngừng triển khai. Theo ông Phạm Văn Hà, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông, Khuyến ngư Hải Phòng, dự án được thành phố phê duyệt từ năm 2005 với quy mô 57 ha tại 3 vùng rau chuyên canh là: Hồng Phong (huyện An Dương), Thủy Đường (huyện Thủy Nguyên) và An Thọ (huyện An Lão). Tuy nhiên, trong suốt 5 năm, vốn đầu tư cho dự án mới được 3,5 tỷ đồng, đủ để xây dựng một phần cơ sở hạ tầng tại vùng rau An Thọ (An Lão). Thực tế là hiện vùng rau này đã tạo được sản phẩm rau an toàn có thương hiệu với 11 loại rau đăng ký thương hiệu tập thể. HTX nông nghiệp An Thọ kết hợp với Công ty Dịch vụ thương mại Quản Ích duy trì sản xuất và đưa sản phẩm rau an toàn đến các siêu thị, trường học, các bếp ăn tập thể. Đến năm 2009, hai địa điểm thuộc dự án ở Hồng Phong (An Dương) và Thủy Đường (Thủy Nguyên) đều có thông báo thay đổi quy hoạch, dành đất thuộc dự án rau an toàn của trung tâm cho các dự án phát triển công nghiệp, đô thị, thương mại. Từ năm 2009 đến nay, dự án phải tạm dừng.

Hiện chủ trương của ngành Nông nghiệp- PTNT là chuyển một phần của dự án này vào dự án sản xuất rau an toàn với diện tích 130 ha, do nguồn vốn ADB đầu tư, nằm trong chương trình sản xuất rau an toàn Hải Phòng giai đoạn mới. Trong thời gian chờ đợi, Trung tâm Khuyến nông, Khuyến ngư Hải Phòng tiếp tục xây dựng các mô hình sản xuất rau an toàn tại các huyện, mở rộng diện tích nông dân áp dụng quy trình an toàn vào sản xuất. Như vậy, sau 12 năm khởi động việc sản xuất rau an toàn, Hải Phòng vẫn loay hoay xây dựng các mô hình.

Vùng trồng rau an toàn theo tiêu chí VietGap tại xã An Thọ (An Lão).

Chăn nuôi theo hướng GAHP… khó nhân rộng

Để tạo sản phẩm chăn nuôi an toàn, trong 5 năm trở lại đây, thành phố phối hợp với các địa phương xây dựng mô hình chăn nuôi an toàn. Tuy nhiên, việc nhân rộng các mô hình này rất khó khăn. Nguyên nhân là do cơ sở hạ tầng chuồng trại chăn nuôi nông hộ, gia trại của Hải Phòng khó đáp ứng yêu cầu. Việc chăn nuôi an toàn sinh học yêu cầu bỏ công sức và đầu tư lớn hơn phương pháp chăn nuôi truyền thống nhưng sản phẩm bán không cao hơn chăn nuôi thông thường, nhiều hộ ngại đầu tư.

Với quyết tâm tạo các vùng chăn nuôi an toàn tập trung, năm 2010, thành phố khởi động dự án cạnh tranh ngành chăn nuôi (lifsap). Mục tiêu của dự án là trong 5 năm (2010- 2015), dự án sẽ hỗ trợ xây dựng tại Hải Phòng 4 vùng chăn nuôi ưu tiên với 800 hộ được thực hành chăn nuôi an toàn theo VietGap áp dụng cho quy mô nông trại và 3.000 hộ chăn nuôi khác được tiếp cận quy trình này; xây dựng thí điểm 1 vùng quy hoạch chăn nuôi an toàn (gọi là vùng LPZ). Tuy nhiên, sau gần 2 năm khởi động, việc tạo vùng quy hoạch chăn nuôi an toàn và các hộ chăn nuôi an toàn có nhiều khó khăn. Ông Dương Đức Tùng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp- PTNT, Giám đốc Ban quản lý dự án Lifsap cho biết: “Với thực trạng chăn nuôi nhỏ lẻ, tự phát như ở Hải Phòng hiện nay, việc trong 5 năm, xây dựng trên địa bàn thành phố 4 vùng chăn nuôi ưu tiên với 800 hộ được thực hành chăn nuôi an toàn theo VietGap áp dụng cho quy mô nông trại và 3.000 hộ chăn nuôi khác được tiếp cận quy trình này là bài toán khó. Do vậy, đến nay, dự án mới dừng ở việc thiết lập 4 vùng chăn nuôi ưu tiên (vùng GAHP) tại 14 xã thuộc các huyện Vĩnh Bảo, Tiên Lãng, Kiến Thụy và An Dương với 40 nhóm GAHP cùng 800 hộ tham gia. Thời gian tới, dự án mới bắt tay vào tập huấn quy trình chăn nuôi an toàn cho các hộ…

Hoàng Yên