Những năm gần đây, văn bản quy phạm pháp luật về lĩnh vực giáo dục, từ bậc học mầm non đến bậc THPT, trong đó có các chính sách, pháp luật về đổi mới giáo dục phổ thông do Trung ương và thành phố ban hành khá nhiều và toàn diện. Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực, hiện một số văn bản quy phạm pháp luật trở nên lạc hậu, thậm chí chồng chéo, không phù hợp với thực tế.

Bậc học mầm non hiện có nhiều văn bản không phù hợp thực tế Ảnh: Hải Ngọc

Bậc học có nhiều văn bản không phù hợp với thực tế nhất là bậc mầm non. Phó trưởng Phòng giáo dục mầm non Sở GD-ĐT Trương Phương Dung cho biết, quá trình chuyển đổi mô hình 159 trường mầm non bán công sang công lập tự chủ một phần về tài chính theo Nghị định số 43 của Chính phủ gặp một số vướng mắc do các trường lúng túng giữa 2 Nghị định số 43 và số 49 của Chính phủ. Trong khi Nghị định 43 của Chính phủ cho phép các trường có quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chính thì Nghị định 49 của Chính phủ lại quy định mức trần học phí theo vùng. Mức thu học phí các trường mầm non ở ngoại thành thấp hơn 2,5 lần so với các trường mầm non khu vực nội thành. Trong khi đó, các trường mầm non ở nội thành, nội thị  được ngân sách nhà nước đầu tư cao gấp 5 đến 6 lần so với các trường mầm non ngoại thành. Chính vì lúng túng không biết thực hiện thế nào nên sau gần 1 năm chuyển đổi, 159 trường mầm non bán công tại Hải Phòng chỉ thay đổi về tên gọi.  

Trưởng phòng giáo dục tiểu học Sở GD-ĐT Đặng Minh Hằng cho rằng, việc dạy hai buổi/ngày là chiến lược của Bộ GD- ĐT nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, từng bước hội nhập khu vực và quốc tế về giáo dục. Để thực hiện được việc này phải có sự quan tâm, đầu tư của nhà nước về cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên cùng chế độ chính sách đi kèm. Hiện thành phố phân bổ 1,45 giáo viên/lớp đối với việc dạy hai buổi/ngày ở bậc tiểu học, trong khi đó, thực tế cần tới 1,7 giáo viên/lớp. Điều đáng nói là, trong khi phân bổ 1,45 giáo viên/lớp nhưng thành phố lại chỉ chi lương cho 1,2 giáo viên, số còn lại các trường phải tự thu từ học sinh để lo lương cho giáo viên. Việc này đẩy các trường đang thực hiện dạy hai buổi/ngày vào khó khăn do quy định thu tiền học buổi thứ hai chỉ là 30 nghìn đồng/tháng (mỗi buổi hơn 1 nghìn đồng). Hiện một số trường tiểu học có ý định thu hẹp số lớp học hai buổi/ngày. Nếu các trường thực hiện, nhiều gia đình sẽ vất vả trong việc đưa đón và quản lý con cái.  

Còn theo Trưởng phòng giáo dục trung học Sở GD-ĐT Phạm Tuấn Hùng,  việc Chính phủ ban hành nghị quyết về xã hội hóa giáo dục là chủ trương đúng đắn và ưu việt. Tuy nhiên, theo Điều lệ ban đại diện cha mẹ học sinh do Bộ GD-ĐT ban hành thì Ban đại diện cha mẹ học sinh không được phép thu các khoản tiền của phụ huynh để khen thưởng cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên, mua sắm thiết bị, đồ dùng dạy học cho trường, lớp, hỗ trợ công tác quản lý, tổ chức dạy học và một số hoạt động của nhà trường...Thực tế, nếu không có sự hỗ trợ của cha mẹ học sinh, các trường học gặp khó khăn trong việc tổ chức các hoạt động giáo dục, nhất là trong bối cảnh các trường không được phép thu tiền đóng góp xây dựng trường học.

Đề cập tới các văn bản chính sách, pháp luật về đổi mới giáo dục phổ thông, Giám đốc Sở GD-ĐT Đỗ Thế Hùng cho rằng,  bên cạnh những mặt được,  chương trình, sách giáo khoa còn một số hạn chế. Chủ đề trong chương trình, sách giáo khoa một số môn học còn cao. Nội dung một số môn học bậc THPT chưa thực sự cơ bản, khiến kiến thức gia tăng; còn có sự không phù hợp giữa điều kiện cơ sở vật chất nhà trường và trình độ của giáo viên; chủ trương phân ban ở bậc THPT thiếu tính thực tiễn; vấn đề dạy học theo chủ đề tự chọn cũng bất cập do thiếu tài liệu và giáo viên...

Giám đốc Đỗ Thế Hùng cho rằng, Nhà nước, Bộ GD-ĐT và thành phố cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật, đồng thời có cơ chế, chính sách đồng bộ đối với giáo dục mầm non và giáo dục phổ thông, tránh tình trạng chế độ, chính sách cho giáo viên mầm non mỗi địa phương, mỗi vùng, mỗi trường khác nhau như hiện nay. Nhà nước, các bộ, ngành và thành phố tổ chức kiểm tra, đánh giá việc thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật tại các địa phương, qua đó, đầu tư đúng hướng cho giáo dục, nhất là ban hành chế độ, chính sách cho giáo viên, nhằm tạo sự công bằng giữa các trường học và đội ngũ cán bộ, giáo viên.

Là cơ quan tham mưu với Nhà nước, Chính phủ, thành phố trong việc ban hành các văn bản quy phạm pháp luật, ngành GD-ĐT phải chịu một phần trách nhiệm trong việc các văn bản quy phạm pháp luật được ban hành không phù hợp với thực tế, khiến việc triển khai thực hiện ở cơ sở khó khăn. Vì vậy, Bộ GD-ĐT, Sở GD-ĐT cần nâng cao chất lượng công tác tham mưu với Nhà nước, Chính phủ và thành phố; đồng thời, các cơ quan soạn thảo, ban hành văn bản quy phạm pháp luật cần nghiên cứu, phân tích kỹ, lấy ý kiến các cấp, ngành và cơ sở trước khi ban hành để các văn bản này đi vào cuộc sống, tránh tình trạng lạc hậu, chồng chéo, không phù hợp./.      

Minh Khuê