Như thông lệ, dịp áp Tết là thời điểm lao động làm thuê “được mùa” nhất. Tuy nhiên, còn vài ngày nữa là đến Tết Nguyên đán Nhâm Thìn, nhiều lao động tự do, công nhân thời vụ trên địa bàn thành phố không có việc, đành chọn giải pháp về quê sớm.

Xe xích lô chở thuê đào trên đường Lê Hồng Phong Ảnh: Trường Giang

Người nhiều, việc ít

Bác Đào Minh Đức ở Tân Yên, Bắc Giang hành nghề xích lô lâu năm trên đường An Đà (quận Ngô Quyền) cho biết, thông thường mọi năm, từ mồng 10 tháng Chạp trở ra “cửu vạn” làm không ngơi tay chân. Tầm này năm ngoái, tôi được thuê chở đồ đạc, vật liệu xây dựng ngày kiếm 300-500 nghìn đồng là chuyện thường. Nhưng năm nay, các công trình xây dựng đóng băng, người sửa nhà, chuyển nhà, chuyên chở đất cát, đồ đạc, cây cảnh ít, dẫn đến phần lớn lao động làm thuê “đói” việc. Khu vực đường An Đà có gần 50 người đạp xích lô nhưng thỉnh thoảng mới có khách thuê. Nhiều hôm, đợi cả ngày cũng chẳng có việc.

Mọi năm thời điểm áp Tết khan hiếm lao động, có khi tìm mỏi mắt mới kiếm được người, giá nhân công lại cao. Chính vì thế mà nhiều gia đình rút kinh nghiệm sửa chữa nhà từ một đến hai tháng trước. Chị Giang, nhà ở  phố Tô Hiệu cho biết: “Cách đây hơn một tháng, tôi tiến hành sửa nhà vì sợ giáp Tết khó thuê thợ”.

Một số khu vực trên địa bàn thành phố tập trung nhiều lao động làm thuê như chợ Tam Bạc, chợ Sắt, chợ Ga, bến xe Cầu Rào, Niệm Nghĩa… tình trạng người đến thuê lao động cũng hiếm. Chị Nguyễn Thị Phương, chuyên bốc xếp, chở quần áo cho các cửa hàng khu vực chợ Tam Bạc chia sẻ: “Nhà ở quê chỉ có mấy sào ruộng. Vụ mùa xong nên rảnh rỗi, hằng năm chị lên đây tranh thủ làm thuê kiếm chút tiền trang trải Tết cho gia đình. So với năm ngoái, nhu cầu mua sắm của người dân năm nay giảm hẳn. Vì thế, chủ các cửa hàng ở đây chỉ nhập hàng cầm chừng. Có khi cả tuần mới nhập hàng một lần”.

Tình trạng “đói” việc làm thuê diễn ra trên phạm vi rộng, từ thợ phụ hồ, người làm nghề xích lô… đến bộ phận dọn dẹp nhà cửa thuê. Bác Nguyễn Thị Hoa, ở thôn Úc Gián, xã Thuận Thiên (huyện Kiến Thụy) cho rằng, lau nhà, dọn nhà thuê trên thành phố hiếm năm nào ít việc như năm nay. Một phần người lao động nhiều thêm nhưng phần khác những công việc trước kia thuê lao động thời vụ thì những năm gần đây họ thuê trọn gói luôn. Hơn nữa, có nhiều người trà trộn vào những người lao động thật thà, để trộm cắp nên người thuê không còn tin tưởng”.

Cảnh lao động làm thuê ế ẩm dịp cuối năm biểu hiện rõ nét nhất trên mặt bàn các quán cơm bình dân, cơm “bụi”. Theo bác Thúy, chủ quán cơm bình dân trên đường Quán Nam (quận Lê Chân), quán ế ẩm 2 tuần nay, một phần vì lao động không có việc về quê hết. Lác đác có đội thợ xây dở công trình vào quán ăn cơm. Cánh thợ đạp xích lô chẳng còn mấy. Mở quán cơm chủ yếu để phục vụ người lao động, cứ tình trạng này chắc quán đóng cửa sớm.

Nhọc nhằn đón Tết

Ngồi co ro trên chiếc xe xích lô đã han rỉ, anh Nguyễn Văn Tuyên ở thôn Mai Dương, xã Ngũ Phúc (huyện Kiến Thụy) cho biết: Vợ anh vừa mất được 2 tháng để lại gánh nặng 4 cô con gái đang tuổi ăn, tuổi lớn. Hằng ngày, anh phải dậy sớm đạp xích lô ra đường Lạch Tray chở thuê kiếm tiền trang trải cuộc sống. Vài năm trước, vất vả mấy ngày giáp Tết anh cũng kiếm được hai, ba triệu đồng mua cho mỗi đứa con bộ quần áo mới. Năm nay thì khác, từ sáng đến giờ anh vẫn chưa có ai thuê. Mấy ngày trước cũng không khấm khá hơn. “Tết năm nay buồn lắm chú ạ” ! anh Tuyên than thở.

Hằng năm, xong việc ruộng đồng, vợ chồng chị Bùi Thị Thắm ở xã Vinh Quang (huyện Vĩnh Bảo) ra nội thành, thuê nhà ở trọ kiếm việc làm thuê. Nhà cửa và hai đứa con chị phải nhờ ông bà nội trông nom. Anh chị thuê một căn phòng trọ rộng chừng 15m2 ở phường Đông Khê (quận Ngô Quyền) với giá 800 nghìn đồng/tháng. Hằng tháng trừ tiền ăn, ở, chi tiêu, anh chị cũng để ra được gần 2 triệu đồng gửi về cho ông bà nuôi con. Nhắc đến Tết, chị buồn bã: “Năm ngoái, mãi đến 29 Tết chúng tôi mới về quê. Năm nay việc ít, tiền không có, hai vợ chồng đang thu xếp đồ đạc về quê sớm. Số tiền mang về chỉ đủ mua một ít đồ biếu ông bà hai bên nội, ngoại và quần áo hai cháu. Làm quần quật cả năm cũng chưa đủ trang trải mấy ngày Tết. Nghĩ mà thương các con”.

Những lao động làm thuê đa phần đến từ các xã, huyện nghèo có cuộc sống khó khăn, đất canh tác ít, vì có con đang tuổi ăn tuổi học nên buộc phải xa gia đình kiếm việc làm thêm. Tết sắp đến, gánh nặng mưu sinh càng oằn trên vai họ. Ra nội thành với hy vọng kiếm được việc làm, dành dụm chút tiền để về quê đón cái Tết đầm ấm, đầy đủ với gia đình, làng xóm nhưng tình hình khó khăn chung khiến không ít lao động làm thuê thất nghiệp. Đối với những lao động nghèo, “30 chưa phải là Tết”. Vì thế, họ vẫn kiên trì kiếm việc, cố gắng “cày cuốc” kiếm tiền, làm việc quên cả cái rét cắt da cắt thịt, quên cả việc phố xá đã lên đèn, nhà nhà đã tề tựu bên mâm cơm tối... kiếm tiền cố gắng để có chút “hương vị” ngày Tết cho gia đình.

Lã Tiến